Fahri Trafik Müfettişleri Derneği, son dönemde artan orman yangınları endişesiyle birlikte, fahri trafik müfettişlerine önemli bir çağrıda bulundu. Özellikle araçlardan dışarıya atılan sigara izmaritleri başta olmak üzere her türlü çöp ve maddenin tespiti ile tutanak altına alınması konusunda daha hassas olunması istendi. Dernek yetkilileri, hareket halindeki araçlardan fırlatılan yanıcı maddelerin ciddi yangın riskleri taşıdığına dikkat çekerek, sürücü ve yolcuların bu konuda son derece dikkatli olmaları gerektiğini belirtti.
Dernek Yönetim Kurulu Başkanı Av. Sami Güleçyüz, yaptığı açıklamada, “Orman yangınları tehlikesinin zirvede olduğu bu günlerde, araçlardan atılan sigara izmaritleri, cam şişeler veya çöpler, insan kaynaklı en büyük ihmallerden biridir. Cam parçaları ve izmaritler, doğada büyüteç etkisi yaratabilir veya doğrudan tutuşmayı tetikleyerek büyük yangınlara neden olabilir. Bir sigara izmaritinin ucundaki kor sıcaklığı 600 ila 800 derece arasında değişmekte olup, rüzgarın etkisiyle bu sıcaklıklar daha da artabilir. Bu tehlikeli davranışların önlenmesi ve ihbar edilmesi hayati önem taşımaktadır” ifadelerini kullandı. Güleçyüz ayrıca, ormanlık alanlarda izmarit bırakılmasının yangın riskini artırdığını belirterek, tüm vatandaşları çevreye duyarlı olmaya davet etti.
Cezalar ve Yaptırımlar
Av. Sami Güleçyüz, Karayolları Trafik Kanunu’nun 73/b maddesine göre araçlardan dışarıya herhangi bir madde atmanın veya dökmenin yasak olduğunu hatırlattı. Fahri Trafik Müfettişleri (FTM) tarafından tespit edilen bu ihlaller, Trafik Kural İhlali Tespit Tutanağı ile Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik birimlerine iletilerek idari para cezasına dönüştürülüyor. 2026 yılı itibarıyla araçtan çöp veya izmarit atmanın cezası 1.246 TL ve 10 ceza puanı olarak belirlenmiş durumda. Ancak müfettişlerin tespitlerinde tutanak doğrudan araç plakasına düzenlendiği için sürücülere sadece idari para cezası uygulanıyor. Dernek, bu konudaki en kritik görevlerinin, toplumsal farkındalığı artırarak yangınlara yol açan izmarit, şişe ve çöp atma davranışlarını en aza indirmek olduğunu vurguladı.
Uluslararası Örnekler ve Uygulamalar
Türkiye’de 2013 yılında yapılan yasal düzenlemeyle, 4207 sayılı Kanun kapsamında hususi araçların sürücü koltukları dahil olmak üzere toplu taşıma araçlarında tütün ürünü kullanımı yasaklanmıştı. Dünya genelinde de karayollarına çöp atılması ciddi şekilde cezalandırılıyor. Örneğin, dünyanın en temiz ülkelerinden Singapur’da, çevreyi kirletenlere para cezasının yanı sıra kamu hizmeti cezası da uygulanabiliyor. Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD), araçlardan izmarit veya çöp atma sadece basit bir çevre kirliliği olarak görülmüyor. Bu tür eylemler, trafik güvenliğini tehlikeye atma ve orman yangını riski yaratma kapsamında yüksek nitelikli suçlar olarak değerlendiriliyor. Bu ülkelerde hem sürücülere hem de yolculara idari para cezası, ehliyet ceza puanı ve hatta adli süreçler uygulanabiliyor.
AB Ülkelerindeki Yaptırımlar
AB genelinde trafik kurallarını ihlal edenlere yönelik ceza sistemi; idari para cezası, ehliyet ceza puanı ve adli yargılamayı içeriyor:
- İspanya: Araçtan atık veya izmarit atmak “çok ağır ihlal” (muy grave) kabul ediliyor. Sabit ceza 500 € (erken ödemede 250 €). Sürücünün ehliyetinden doğrudan 6 ceza puanı düşülüyor. Atılan izmaritin orman yangınına sebep olması durumunda ise sürücü 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ve milyonlarca avroluk tazminatla karşı karşıya kalabiliyor.
- Fransa: Araçtan çöp veya izmarit atmanın cezası 135 € ile 750 € arasında değişiyor. İhlalin otoyolda veya yangın riski olan bir bölgede yapılması durumunda ceza üst sınırdan uygulanıyor. Trafiği tehlikeye düşürme durumuna göre ehliyetten 1 ila 3 puan kesinti yapılıyor.
- Almanya: Çevre Ceza Kataloğu (Bußgeldkatalog) uygulanıyor. Duran araçtan çöp/izmarit atmanın cezası 100 € – 250 € iken, seyir halindeyken atmanın cezası 200 € – 500 € arasında. Arkadaki sürücüyü tehlikeye atacak boyutta atık fırlatmalarında Flensburg merkezi sicil sistemine 1 ceza puanı işleniyor. Yolu kirleten yolcu ise idari para cezası doğrudan atan kişiye kesiliyor.
