Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilen ve iktidarın “Terörsüz Türkiye”, DEM Parti’nin ise “Barış ve Demokratik Toplum” olarak tanımladığı sürecin yasal altyapısını oluşturan kanun, 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla onaylandıktan sonra Resmi Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Bu 12 maddelik düzenleme, PKK'nin kendini feshetmesi ve silah bırakmasının ardından işleyecek hukuki ve idari süreçleri ayrıntılarıyla belirliyor.
Kapsam ve İstisnalar
Yasa metni, kapsamın netleştirilmesi amacıyla genel ifadelerden kaçınıp doğrudan “PKK/KCK terör örgütü ve bağlı oluşumlar” ifadesini kullanıyor. Kanun, “PKK/KCK terör örgütünü kurma, yönetme, üye olma, yardım etme, örgüt propagandası yapma ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun” kapsamındaki suçları içeriyor. Ancak, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005 öncesinde işlenen müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar kapsam dışında bırakıldı. Bu istisna, PKK elebaşı Abdullah Öcalan’ın yasadan yararlanmasının önüne geçiyor.
Soruşturma ve İnfaz Ertelemesi
PKK'nin silahsızlanması ve fiili varlığını sonlandırmasının Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından onaylanıp Resmi Gazete’de ilan edilmesiyle birlikte, ilgili cezaların infazı ve yargılamalar belirli şartlar altında ertelenecek. 15 yıl ve altı cezalar için soruşturma, kovuşturma ve infazlar 5 yıl süreyle ertelenirken, 15 yıl üzeri ve müebbet hapis cezaları için bu süre 10 yıl olacak. Erteleme süresince dava ve ceza zamanaşımı işlemeyecek. Eğer erteleme süresi boyunca yeni bir terör suçu işlenmezse, cezalar infaz edilmiş sayılacak veya düşme kararı verilecek.
Sürecin takibi ve uygulanması için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında “Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu” oluşturulacak. Kurul; Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ile Adalet, Dışişleri, İçişleri, Milli Savunma ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlarından oluşacak. Ayrıca, TBMM bünyesinde süreci izlemek ve tavsiyelerde bulunmak üzere ayrı bir İzleme Komisyonu kurulacak. Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra kapsama giren kişiler hakkında yeni terör soruşturması açılması Kurulun iznine tabi olacak.
Başvuru Şartı ve Siyasete Katılım
Yasadan faydalanmak isteyenlerin, MGK Kararı’nın Resmi Gazete’de yayımlanmasını takip eden 6 ay içerisinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet Başsavcılıklarına veya Kurul tarafından belirlenen kurumlara yazılı başvuruda bulunmaları gerekiyor. Erteleme kararı verilen kişilerde, 5 yıllık ertelemelerde 2 yıl, 10 yıllık ertelemelerde ise 3 yıl boyunca herhangi bir suça karışmayanlar için Kurul değerlendirmesiyle hak yoksunluklarının kaldırılması talep edilebilecek. Bu düzenleme sayesinde, gerekli koşulları yerine getiren bireyler için mahkeme kararıyla siyaset yapma yolu açılabilecek.
Kronolojik Gelişmeler ve Gerekçe
Kanun teklifinin gerekçe metninde, düzenlemenin genel bir af niteliği taşımadığı, aksine ceza adalet sistemi ve infaz hukukuna ilişkin sınırlı ve koşullu bir kanuni düzenleme olduğu belirtildi. Teklifin, mahkumiyet hükümlerini ortadan kaldırmadığı veya suçların hukuki niteliğini değiştirmediği vurgulandı. Süreç, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin TBMM açılışında DEM Parti sıralarıyla tokalaşmasıyla 1 Ekim 2024’te başladı. Bu başlangıcı, Bahçeli’nin “Umut Hakkı” önerileri, İmralı mesajları, kayyum tartışmaları, İmralı heyeti görüşmeleri, IKBY ziyaretleri ve Öcalan’ın PKK’ye fesih ve silah bırakma çağrıları gibi kritik dönüm noktaları izledi. Son olarak, 21 Mart 2025 Diyarbakır Newroz’unda Öcalan’ın sürece ilişkin mesajı okunarak fesih çağrısı teyit edildi ve silahsızlanmanın hukuki güvenceye kavuşturulması ile demokratik siyasete geçiş vurgulandı.
